7/7: Dzisiaj, w ramach naszego cyklu BRISE, rozmawialiśmy z dr. Thorstenem Machą. Jest on mentorem rodzinnym od samego początku i odwiedza rodziny BRISE w ich codziennym życiu. Jako psycholog, od 25 lat zajmuje się badaniem rozwoju dziecka.
Doktorze Macha, jest Pan psychologiem. Jak trafił Pan do zawodu?
„W szkole bardzo interesowały mnie nauki ścisłe, uczęszczając na zaawansowane kursy z matematyki i fizyki. Dlatego tak bardzo interesowała mnie dziedzina techniczna. Odwiedzałem uniwersytety i kampusy oferujące kierunki takie jak inżynieria mechaniczna, elektrotechnika i inne, i szybko zdałem sobie sprawę: nie chcę tam spędzić kilku lat”.
Następnie zgłosiłam się do poradni studenckiej i dzięki długiej liście oczekujących udało mi się dość szybko rozpocząć studia psychologiczne na Uniwersytecie w Bremie. Praca z rodzinami z małymi dziećmi nie była moim głównym celem – choć w tamtym czasie, jako głowa rodziny z jednym rodzicem, naturalnie interesowałam się rozwojem dziecka
Od jak dawna pracuje Pani jako psycholog?
Pracuję w dziedzinie psychologii na Uniwersytecie w Bremie od 1997 roku, czyli od około 25 lat. Zawsze pozostaję wierny swojemu celowi. Dobrą rzeczą jest to, że nigdy się nie nudzi. W badaniach zawsze pojawiają się nowe zadania, nowe projekty, ciągle jest coś nowego do zrozumienia. Zajmuję się pytaniami takimi jak: „Czym są zasoby rodziny?”, a także badałem problemy rozwojowe, czynniki warunkujące i konstelacje ryzyka – to tylko kilka przykładów
Kiedy zostałeś towarzyszem rodziny w BRISE?
Od 2016 roku pracuję jako asystent naukowy w długoterminowym badaniu BRISE. Od samego początku jestem mentorem rodzinnym. Najstarsze dzieci, którym udzielałem mentoringu w tym kontekście, mają teraz cztery lata – i jestem mentorem rodzinnym od równie dawna.
Zależy nam, aby dzieci i ich rodziny nie miały kontaktu z obcymi za każdym razem, gdy się z nimi kontaktują. Jednak wsparcie naukowe ze strony BRISE nie oznacza, że oferujemy rodzinom konkretną pomoc. Właśnie temu służą programy, a sieć rodzin w Bremie dostarcza informacji na ich temat
Jak często kontaktujesz się z rodzinami i co robisz w tym czasie?
„Najlepiej jest, gdy najpierw kontaktuję się z rodziną na krótko przed narodzinami dziecka. Kolejne spotkanie ma miejsce, gdy dziecko ma trzy miesiące. Kolejne spotkania, gdy dziecko ma siedem miesięcy i w dniu pierwszych urodzin. W sumie w pierwszym roku życia dziecka odbywają się cztery spotkania i wszystkie są wizytami domowymi. Od początku pandemii często jest to oczywiście niemożliwe. Rozmawiamy wtedy z rodzinami telefonicznie lub przez wideorozmowę. Spotkanie w siódmym miesiącu jest połączone z zaproszeniem do laboratorium badawczego BRISE”.
Regularnie odwiedzam rodziny i zadaję im różne pytania, na przykład o to, jak obecnie wygląda ich codzienna rutyna z dzieckiem – to część naukowa. Używamy w tym celu kwestionariuszy. Prowadzone są również bezpośrednie obserwacje. Na przykład podczas niektórych wizyt domowych proszę rodziny o zorganizowanie zabawy, abyśmy mogli uzyskać konkretny wgląd w to, jak rodzice i dziecko zazwyczaj wchodzą w interakcje podczas wspólnej zabawy.
Podczas wizyt w laboratorium badawczym BRISE badamy różnorodne zdolności u dzieci. Dysponujemy doskonałym zapleczem technicznym, takim jak pracownia EEG*. Do badania EEG, czyli elektroencefalografii, dziecko zakłada czepek wyposażony w wiele małych czujników. Czujniki te mierzą naturalną aktywność elektryczną na powierzchni głowy – na tej podstawie możemy wnioskować o aktywności mózgu dziecka. Pozwala nam to na przykład określić, co wzbudza zainteresowanie nawet u niemowląt.
Przykład:
Kiedy rodzice oglądają z dzieckiem książkę z obrazkami i czytają mu, filmujemy tę sytuację. Używamy specjalnej kamery, która precyzyjnie rejestruje ruchy oczu dziecka. Jeśli matka zapyta dziecko, gdzie na monitorze znajduje się „samochód”, można dokładnie określić, czy dziecko patrzy na samochód, czy na inny obiekt.
Pozwala nam to śledzić rozwój języka od najmłodszych lat. To, co dokładnie robią dzieci i rodzice, kontaktując się z nami, zależy od wieku dziecka. Wykorzystujemy szeroki wachlarz sytuacji i metod, aby obserwować i rozumieć procesy rozwojowe
Jakie odkrycie uznasz za swoje ulubione po dziesięciu latach analizowania projektu badawczego BRISE?
„Od 25 lat zajmuję się rozwojem dziecka. Często kontaktowałem się z rodzinami dopiero po zidentyfikowaniu problemu. Celem BRISE, inicjatywy w Bremie, jest jak najskuteczniejsze zapobieganie takim problemom. Możliwość towarzyszenia tej inicjatywie długoterminowymi badaniami naukowymi pozwala nam, w ramach sieci badawczej, zbadać, jak można jak najwcześniej identyfikować problemy rozwojowe”.
I rzeczywiście, po dziesięciu latach będziemy w stanie lepiej zrozumieć czynniki stresu i ryzyka wpływające na rozwój dziecka – i tym samym, miejmy nadzieję, będziemy w stanie im lepiej zapobiegać”
Jaka cecha rodzicielska jest według Ciebie dobra?
Rodzice nie powinni czuć, że muszą robić wszystko sami, wszystko wiedzieć i wszystko umieć. Oprócz własnych sieci społecznościowych, istnieją świetne zasoby dla dzieci w każdym wieku i ich rodziców, które można znaleźć na przykład na stronie internetowej poświęconej sieciom rodzinnym. Szukanie wsparcia również przynosi korzyści dzieciom, nawet jeśli początkowo uwaga skupia się na rodzicach. Ponieważ kiedy rodzice dobrze sobie radzą, naturalnie łatwiej im jest dobrze opiekować się swoimi dziećmi
Dr Thorsten Macha jest pracownikiem wsparcia rodziny w projekcie BRISE w południowej Bremie. Psycholog kliniczny specjalizujący się w psychologii dzieci i młodzieży jest adiunktem na Uniwersytecie w Bremie i pracuje nad projektem BRISE od 2017 roku.
