Gdy otwieram kopertę, w pokoju zapada całkowita cisza. Mama i ojciec Luiza* z niecierpliwością czekają, aż przeczytam na głos wiadomości, które ich siedmioletni syn dał mi dla swoich rodziców. (*Imię zmienione przez redakcję)
Rodzice Luiza są w separacji od roku. Wspólne życie nie wyszło – a wspólne wychowywanie dziecka po rozstaniu nie jest łatwe. Dlatego rodzice zgłaszają się do naszego centrum poradnictwa w dzielnicy centralno-zachodniej, aby dowiedzieć się, czego Luiz potrzebuje, aby poradzić sobie z separacją i tym nowym etapem w swoim życiu.
A Luiz jest oczywiście absolutnym ekspertem w tej kwestii. Dlatego Luiz zwrócił się do mnie i wspólnie zastanowiliśmy się, co go uszczęśliwia, co go martwi i czego oczekuje od rodziców. Wszystko to spisaliśmy na kartkach, włożyliśmy do koperty, a Luiz starannie ją zakleił i napisał „dla mamy i taty”. Luiz zdecydował, że nie chce być obecny na spotkaniu z rodzicami.
Dziś rozmawiam z jego rodzicami o tych przesłaniach. Siedzą przede mną rodzice, którzy bardzo chcą usłyszeć, co ich syn ma do powiedzenia i którzy, pomimo konfliktów związanych z rozstaniem, potrafią o tym wspólnie rozmawiać. Mam dla nich wielki szacunek.
Czego więc potrzebują dzieci z rozdzielonych rodzin, aby dorastać szczęśliwie?
Po pierwsze, oczywiście, potrzebują dokładnie tego samego, co dzieci z innych rodzin! A jest kilka rzeczy, które są dla nich szczególnie ważne:
1. Odpowiedzialność rodzicielska: „My tu rządzimy!”
Ważne jest, aby dzieci miały świadomość swoich obowiązków rodzicielskich i czuły się za nie odpowiedzialne! Ich rola rodzicielska powinna opierać się na współpracy i wsparciu, nawet po rozstaniu. Ważne jest, aby rodzice Luiza nie komunikowali się za jego pośrednictwem w sprawach takich jak umowy, spotkania czy bieżące informacje, lecz wymieniali się nimi bezpośrednio telefonicznie lub mailowo.
Motto brzmi zatem: „Kształćmy się osobno – razem!”
Ponieważ Luiz wie, że jego rodzice regularnie umawiają się na rozmowy telefoniczne i starają się nie kłócić w jego obecności, czuje się ogólnie lepiej, może spać spokojniej i rzadko pojawiają się u niego złe myśli.
2. Orientacja: „Którędy idziemy?”
Jednocześnie ważne jest, aby dzieci rozumiały, co się dzieje i co będzie dalej. W zależności od wieku, potrzebują wyjaśnienia rozstania, które zapewni je, że nie są za to odpowiedzialne – i że nie mogą nic zrobić, aby mama i tata wrócili do siebie.
Chcą móc dokładnie wyobrazić sobie, jak będzie wyglądało ich życie z mamą i tatą. W życiu codziennym pomocne są również rytuały, które łączą świat mamy ze światem taty.
Luiz mówi, że wie, że mama i tata rozstali się, bo ich miłość wygasła. Ale oboje zawsze będą go kochać. Wyjaśnia, że „zamienia się” w każdy poniedziałek po przedszkolu i dwa razy świętuje urodziny. W weekendy ogląda film z mamą, a w soboty zawsze chodzi z tatą na targ.
3. Udział: „Mam coś do powiedzenia!”
Decyzja o separacji należy do samych rodziców. I słusznie. Ma ona jednak ogromny wpływ na życie ich dzieci. A te często czują się bezsilne i bezradne. Nagle muszą odnaleźć się w nowym świecie, którego nie wybrały i który stawia przed nimi wiele wyzwań.
Dziecko odniesie korzyści, jeśli zostanie teraz wysłuchane, jeśli dowie się, co czuje, jakie ma pomysły na to, co może być dla niego dobre i wiele więcej.
Wystarczy zapytać, jak się miewa i czego sobie życzy, żeby Luiz został włączony. Jego pomysły? Chciałby zawsze mieć przy sobie swoją pluszową zabawkę, niezależnie od tego, z kim jest. Chciałby mieć zdjęcie taty, kiedy jest z mamą i vice versa. Naprawdę nie chce słuchać, co te dwie głupie istoty mają do powiedzenia o sobie!
4. Więź: „Kocham was oboje!”
Miłość między dorosłymi może zanikać, ale miłość między rodzicami a dzieckiem trwa całe życie. Po rozstaniu każde z rodziców inwestuje w relację z dzieckiem, aby zapewnić mu wsparcie i bezpieczeństwo.
Dodatkowo, często pojawia się trudne zadanie podtrzymywania relacji dziecka z drugim rodzicem, ponieważ dziecko nadal potrzebuje tej więzi. Oznacza to pielęgnowanie kontaktu z drugim rodzicem, zwracanie się do niego z szacunkiem i podtrzymywanie jego obecności w życiu dziecka, pomimo odległości czasowej i geograficznej.
Eksperci nazywają to „opieką bliskościową”, co oznacza aktywne wspieranie relacji dziecka z drugim rodzicem.
Luiz wie, że oboje rodzice go kochają i lubią spędzać z nim czas. Czuje też, że jego mama nie ma nic przeciwko temu, że z niecierpliwością czeka na spotkanie z tatą. A z tatą może swobodnie opowiadać wszystkim, jak wspaniale było z mamą. Może dzwonić do drugiego rodzica, kiedy tylko chce. Czuje, że oboje dają mu przyzwolenie na wzajemną miłość.
Tak naprawdę chciałby wiedzieć, co w sobie tak bardzo lubili. I chciałby zobaczyć kilka zdjęć z czasów, gdy byli szczęśliwą parą.
5. Zapewnienie: „Zadbamy o to, żeby wszyscy mieli dobrą atmosferę!”
Ważne jest, aby rodzice nie kłócili się w ich obecności ani nie mówili negatywnie o drugim rodzicu. Ze względu na doświadczenia z trudnych chwil, dzieci są bardziej spostrzegawcze i wrażliwe na destrukcyjną atmosferę i negatywne słowa – w takiej sytuacji ton głosu ma kluczowe znaczenie.
Luiz często był świadkiem kłótni rodziców przez telefon. Wtedy wracał do swojego pokoju, przytulał pluszową zabawkę i mówił jej, co myśli. Rodzice często nawet tego nie zauważali. To zawsze bardzo bolało Luiza!
Aby zapobiec podobnym zdarzeniom w przyszłości i umożliwić Luizowi swobodne poruszanie się między dwoma światami, rodzice muszą stworzyć mu spokojną atmosferę. Dotyczy to również poczucia bezpieczeństwa podczas pożegnań i przyjazdu, a także we wszystkich aspektach ich codziennych interakcji.
Dla Luiza ważne jest, aby móc pojechać do taty w dobrym humorze i zostać przyjętym z otwartymi ramionami przez mamę, nie tylko symbolicznie. Wszystko to przyczynia się do spokojnej atmosfery i pomaga Luizowi odnaleźć się w przejściu między tymi dwoma światami.
6. Aktywuj wsparcie: „Jesteśmy jednym wielkim zespołem!”
Kiedy rodzice się rozstają, nieuchronnie rozdzielają się również dwa światy, obejmujące całą rodzinę, dziadków, sąsiadów, opiekunów itd. Dlatego te osoby mogą pozytywnie wpłynąć na to, jak dzieci i rodzice radzą sobie z rozstaniem
n. Na przykład ukochana babcia może regularnie zabierać dzieci do swojego domu, aby zapewnić im wsparcie i bezpieczeństwo, a jednocześnie dać matce lub ojcu pilnie potrzebny wolny czas na załatwienie sprawunków lub na chwilę wytchnienia.
Luiz uwielbia odwiedzać swoich dziadków. Wie, że zawsze jest tam ciepło witany i rozpieszczany pysznymi słodyczami i ulubionym jedzeniem. Nie lubi jednak nocować, bo zawsze tęskni za mamą i tatą wieczorami, kiedy robi się ciemno.
7. Bateria rodzicielska: „Ładuję!”
Sesja doradcza dla rodziców skupiła się również na tym, jak każdy z nas może naładować swoje baterie. Gdzie znajdują się moje źródła energii w życiu codziennym? Jak mogę dać im więcej przestrzeni? Nie zawsze łatwo jest dać sobie pozwolenie na priorytetowe traktowanie własnych potrzeb.
Ważne jest jednak, aby rodzice żyjący w separacji wypełnili tę nową rolę, uruchomili własne zasoby i możliwości, aby wzmocnić siebie i zintegrować się z czasem spędzonym z dzieckiem i bez niego.
Od kiedy mama Luiza zaczęła regularnie chodzić na jogę, a jego tata znów zaczął nosić buty do biegania, Luiz uważa, że jego rodzice są o wiele szczęśliwsi i rzadziej się kłócą.
Mimo rozłąki, drużyna rodziców pozostaje razem
Podczas dzisiejszego spotkania z rodzicami Luiza potrzebne były chusteczki. Oboje byli głęboko poruszeni jego jasnością wypowiedzi. Jego problemy będą teraz stopniowo omawiane podczas konsultacji rodzicielskich.
Jestem pewna, że Luiz dobrze poradzi sobie z separacją, ponieważ ma dwoje rodziców, którzy pomimo bólu i trudności dbają o to, by miał z nimi dobre relacje. Starają się współpracować jako zespół rodzicielski i być przy nim, nawet po separacji.
Jeśli Ty również chciałbyś uzyskać wsparcie, możesz skontaktować się z tymi ośrodkami doradczymi:
- Centra poradnictwa dla dzieci, młodzieży i rodzin/centra poradnictwa rodzicielskiego (Biuro Usług Społecznych) w czterech lokalizacjach w mieście Brema
- poradnictwo rodzicielskie bke (online)
- Grupy TuSch – grupy dla dzieci z rodzin rozwiedzionych i po rozwodzie (warsztaty rodzinne))
Henryk Lorenz i Ini Friedrichs doradzają wielu rodzicom, którzy rozważają separację lub już ją przeszli. Psycholog i pracownik socjalny, podobnie jak pozostali członkowie zespołu poradni dla dzieci, młodzieży i rodziców przy Hans-Böckler-Straße, to właściwe osoby do kontaktu w kwestiach życia rodzinnego: oferują porady nie tylko w zakresie separacji i rozwodu, ale także konfliktów w rodzinie, problemów w przedszkolu i szkole, problemów wychowawczych czy problemów behawioralnych. Ponadto, można tu poruszyć wiele tematów, takich jak dojrzewanie, żałoba czy konsumpcja mediów.